RESPONS HB-vaccinatie – Alternatieve revaccinatieschema’s voor gezonde non-responders na hepatitis B vaccinatie: vergelijking van immunogeniciteit en tijdsinterval tot bescherming

Aandachtsgebieden > Infectieziektebestrijding > Onderzoek

Aanleiding

Dat vaccinatie veilig en effectief is in het voorkómen van een infectie met hepatitis B virus is bekend. Toch is zo’n 5 à 10 % van de gevaccineerden niet beschermd na een eerste serie van drie vaccinaties. Een goede immunologische reactie met beschermende antistoffen komt bij deze personen niet op gang. Wat het juiste vervolgbeleid is voor deze zogenaamde ‘non-responders’ is minder duidelijk.

Opnieuw drie vaccinaties met hetzelfde vaccin geeft ongeveer de helft van deze mensen alsnog bescherming. In de wetenschappelijke literatuur is onderzoek naar andere revaccinatieschema’s beschreven. Deze resultaten lijken erop te wijzen dat een betere bescherming mogelijk is in vergelijking met het huidige vaccinatiebeleid. Echter, de beschreven studies zijn niet eenvoudig te vertalen naar de Nederlandse situatie.

Doel

Het RESPONS onderzoek heeft als doel om de hepatitis B richtlijn voor gezonde non-responders te optimaliseren.

Vraagstelling

Wat is de effectiviteit van 3 verschillende revaccinatieschema’s t.o.v. een controlegroep bij gezonde ‘non-responders’ (i.e. anti-HBs < 10 IU/l) na een regulier hepatitis B vaccinatieschema?

Hierbij zal gekeken worden naar immunogeniciteit binnen elk revaccinatieschema en naar het tijdsinterval tot anti-HBs antistof titers ≥10 IU/l.

Immunogeniciteit van ieder revaccinatieschema wordt door meting van de anti-HBs titer bepaald.

Aanpak

Dit onderzoek is een multicenter gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek (RCT) met 4 onderzoeksarmen bij gezonde non-responders.

In deze 4 onderzoeksarmen vergelijken we de vaccins Engerix® of HBVaxPro10® (controlegroep), Fendrix®, HBVaxPro40® en Twinrix® na steeds eenzelfde revaccinatieschema van 3 vaccinaties (0, 1 en 2 mnd).

Looptijd

Gestart in november 2012. De studie is in september 2017 gestopt met verdere inclusie van deelnemers omdat voldoende mensen waren gerekruteerd.

Participanten

Deze multicenter-studie is een uniek samenwerkingsverband van drie Academische Werkplaatsen:

  • Academische Werkplaats AMPHI, RadboudUMC
  • Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noordelijk Zuid-Holland, Leids Universitair Medisch Centrum
  • Academische werkplaats Publieke Gezondheid Limburg, Universiteit Maastricht

Deelnemende instellingen zijn:

  • Ease Travel Clinic
  • GGD Rotterdam Rijnmond
  • GGD Gelderland Zuid
  • GGD Hart voor Brabant
  • GGD Zeeland
  • GGD West Brabant
  • GGD Zuid Limburg
  • GGD Haaglanden
  • GGD Kennemerland
  • GGD Dienst Gezondheid&Jeugd
  • UMCU
  • GGD VGGM
  • GGD Noord-Oost Gelderland
  • LUMC
  • GGD Brabant-Zuid-Oost
  • GGD Limburg-Noord
  • GGD Hollands Midden
  • GGD Regio Utrecht
  • Meditel

Voor vragen over deze studie kunt u contact opnemen met Stijn Raven (coördinerend onderzoeker), GGD West-Brabant, Stijn.raven@radboudumc.nl.

Onderzoek RESPONS is mogelijk gemaakt door het RIVM Programmabudget. Een financiële bijdrage voor de vaccins is verkregen van GlaxoSmithKline en Sanofi Pasteur MSD.

Resultaten

Over de voortgang van het onderzoeksproject  zijn de volgende nieuwsbrieven verschenen:

De resultaten zijn samengevat in een publieksvriendelijke Nederlandstalige samenvatting. Zie onder het tabblad Producten.

Producten

Er zijn drie artikelen gepubliceerd rondom dit onderzoek en een Nederlandstalige Infographic.

Verschillende geautomatiseerde assays (testen) zijn in Nederland in gebruik. In dit onderzoek is nagegaan of deze verschillende assays reproduceerbare en betrouwbare uitslagen geven rondom belangrijke afkapwaarden. Hiervoor zijn de gegevens van een kwaliteitsrondzending naar laboratoria gebruikt en de resultaten zijn gepubliceerd in het Journal of Clinical Virology:

De RESPONS-studie die is opgezet om de hepatitis B richtlijn voor gezonde non-responders na hepatitis B vaccinatie te optimaliseren is afgerond en gepubliceerd. Data van dit onderzoek laten zien dat revaccinatie met HBVaxPro40 en Fendrix een beter resultaat geven dan de standaard revaccinatieserie.

Samenvatting

Het testen op anti-HBs na vaccinatie tegen hepatitis B is o.a. belangrijk om te weten of iemand levenslang hiervoor beschermd is.

Verschillende geautomatiseerde assays (testen) zijn in Nederland in gebruik. In dit onderzoek is nagegaan of deze verschillende assays reproduceerbare en betrouwbare uitslagen geven rondom belangrijke afkapwaarden.

Hiervoor zijn de gegevens van een kwaliteitsrondzending naar laboratoria gebruikt en de resultaten zijn gepubliceerd in het Journal of Clinical Virology (2017).