Wijkgerichte follow-up van ontsluiting van sportverenigingen, scholen en sport-gerelateerde zomerprogrammering in Leiden, de COVID Radar in de praktijk

Aandachtsgebieden > Infectieziektebestrijding > Onderzoeksbeschrijving

Aanleiding

De Nederlandse Corona-aanpak is erop gericht om het virus maximaal onder controle te houden, de zorg niet te overbelasten en kwetsbare mensen in de samenleving te beschermen.

Inmiddels is het aantal nieuwe coronagevallen teruggezakt naar hanteerbare normen, maar zijn er zorgen over het risico op een 2e golf van het coronavirus.

Om de komende maanden een veilige “ontsluiting” van de bevolking en de economie teweeg te brengen en te anticiperen op een mogelijke nieuwe golf van besmettingen in specifieke subpopulaties, is het, los van verruiming van de testmogelijkheden, essentieel om gedetailleerde, meer populatie-specifieke informatie over klachten en gedrag te verzamelen.

In de gemeente Leiden zijn drie proefgebieden benoemd waar sportvelden en scholen vanaf medio mei 2020 worden ontsloten (Roomburg, Noord, Zuid). In die gebieden, die op basis van postcode 4 kunnen worden herkend, worden (social distancing-) gedrag en klachten van bewoners dagelijks gevolgd doordat bewoners worden aangemoedigd dagelijks de vragen in de door het LUMC begin april gelanceerde app “Covid Radar” te beantwoorden.

Het Leids Universitair Medisch Centrum heeft de “Covid Radar” smartphone-app gelanceerd om grootschalige gegevens te verzamelen over gezondheid, symptomen en gedrag gerelateerd aan COVID-19.

Naast een aangepast testregime bij de GGD-en, is het is het nodig om vroegtijdig de geografische hotspots te kunnen identificeren en aan de hand daarvan wijkgericht preventie- en testbeleid in de regio te kunnen organiseren.

Geactualiseerd op 05-11-2020

Doel

De doelen van dit onderzoek zijn:

1) Optimale surveillance van COVID-19 symptomen en social distancing gedrag naar aanleiding van het openstellen van sportverenigingen, scholen en sport-gerelateerde zomerprogrammering met als doel vroegtijdig geografische hotspots te identificeren ter ondersteuning van het volksgezondheidsbeleid in de Leidse regio.

2) Het ontwikkelen en valideren van een model om op basis van gegevens over klachten en gedrag en wijkkenmerken te voorspellen in welke regio’s opflakkering van de virusinfectie zou kunnen ontstaan en waar mogelijke testcapaciteit verhoogd moet worden.

Vraagstelling

  • Hoe kunnen de data uit de Covid Radar het gemeentelijk gezondheidsbeleid ten aanzien van het versoepelen van maatregelen optimaal ondersteunen?
  • In hoeverre zijn de gegevens uit de Covid Radar van toegevoegde waarde t.b.v. de predictie van de benodigde testcapaciteit in specifieke geografische hotspots in de Leidse regio?

Aanpak

In dit onderzoek zal gebruik worden gemaakt van data van de Covid Radar, deze is gratis beschikbaar in de Appstore van iPhones en Android smartphones en is ontwikkeld door LUMC en ORTEC. De dataverzameling in de Covid Radar app loopt sinds begin april 2020 en inmiddels hebben 207.000 gebruikers en huishoudens de app gedownload. Dit aantal is nog steeds stijgende.

Voor het doel van dit project zullen inwoners (met specifiek aandacht voor deelnemers van sportverenigingen, scholen en deelnemers van buurtsport activiteiten) in de Leidse regio verder worden aangemoedigd om de Covid Radar regelmatig bij te houden de komende maanden. Ook worden er een tweetal online focusgroepen gehouden om de app met name voor de jongere doelgroepen te optimaliseren.

De gebruikers van de Covid Radar-applicatie worden gevraagd naar hun postcode, geslacht, leeftijd, werkomstandigheden en 15 vragen over symptomen en gedrag die verband houden met COVID-19. Door koppelingen kunnen er specifieke geografische hotspots geïdentificeerd worden waar veel zorgmedewerkers wonen of mensen in ander cruciale beroepsgroepen. Daarnaast kan er inzicht worden verkregen in het verloop van klachten in wijken waar bijvoorbeeld veel (buiten)sportactiviteiten worden georganiseerd. In aanvulling op deze wijkgegevens worden de resultaten in verband gebracht met de SARS-Covid-2 testresultaten en het zorggebruik op populatie-/wijkniveau. Door follow-up in de tijd kunnen de effecten van overheidsmaatregelen op gezondheidsklachten en Covid-19 ziekteverschijnselen worden gevolgd en kan de vraag worden beantwoord of op basis van gegevens over klachten en gedrag op wijkniveau vroegtijdig aanwijzingen voor opflakkering van de virusinfectie kunnen worden gesignaleerd en waar de testcapaciteit mogelijk verhoogd moet worden.

Looptijd

22-06-2020 tot 22-12-2020

Participanten

Hoofaanvrager
Prof. Dr. J.C. Kiefte-de Jong, Hoogleraar Population Health, LUMC

Projectleider en penvoerder
Prof. Dr. M.E. Numans, Hoogleraar Huisartsgeneeskunde, LUMC

Projectadviseur
Drs. K. Fahner, senior beleidsmedewerker, gemeente Leiden
Ir. A.P.L. van Bergen, Coördinator AWPG NZH en senior onderzoeker public health GGD HM
Prof. Dr. L.G. Visser, Hoogleraar en afdelingshoofd infectieziekten en afdelingshoofd infectieziekten, LUMC

Bestuurlijk verantwoordelijke
Drs. E.J. Vos, Manager Bedrijfsvoering, LUMC

Het onderzoek ontving subsidie vanuit het ZonMw COVID-19-programma, programmalijn ‘Wetenschap voor de praktijk’.

Resultaten

Nog niet beschikbaar.

Producten

De volgende producten zijn gepland:

  • Infographic symptomen en geografische hotspots
  • Publicatie voorspelmodel en validatie

Samenvatting

In de gemeente Leiden zijn drie proefgebieden benoemd waar sportvelden en scholen vanaf medio mei 2020 worden ontsloten (Roomburg, Noord, Zuid). In die gebieden, die op basis van postcode 4 kunnen worden herkend, worden (social distancing-) gedrag en klachten van bewoners dagelijks gevolgd doordat bewoners worden aangemoedigd dagelijks de vragen in de door het LUMC begin april gelanceerde app “Covid Radar” te beantwoorden.

Het Leids Universitair Medisch Centrum heeft de “Covid Radar” smartphone-app gelanceerd om grootschalige gegevens te verzamelen over gezondheid, symptomen en gedrag gerelateerd aan COVID-19.

De belangrijkste vraag is of met de data met de Covid Radar het gemeentelijk gezondheidsbeleid ten aanzien van het versoepelen van maatregelen kan worden ondersteund en geoptimaliseerd. Daarnaast stelt de GGD Holland Midden de vraag of de Covid Radar van toegevoegde waarde kan zijn voor het voorspellen van de benodigde testcapaciteit in specifieke geografische hotspots in de Leidse regio.

De gegevens uit de Covid Radar komen binnen in het LUMC en kunnen door indirecte koppeling op postcodeniveau in relatie worden gebracht met wijkgegevens t.a.v. ontsluiting op basis van overheidsmaatregelen van sportverenigingen en scholen, gebruik daarvan en andere sociale kenmerken van wijkbewoners en bovendien o.b.v. samenwerking met de GGD op postcode 4 niveau ook met SARS-Covid-2 testresultaten.

Door follow-up in de tijd kunnen de effecten van overheidsmaatregelen op gezondheidsklachten en COVID19 ziekteverschijnselen op wijk-/populatieniveau worden gevolgd en kan de vraag worden beantwoord of op basis van gegevens over klachten en gedrag op wijkniveau vroegtijdig aanwijzingen voor opflakkering van de virusinfectie kunnen worden gesignaleerd. Deze gegevens zijn van belang voor gemeentelijk beleid, om versoepelingen of verstrakking van maatregelen vroegtijdig te kunnen doorzetten.